دیفرگ کردن هارد و تریم کردن SSD: راهکارهای افزایش سرعت ذخیرهسازی
فهرست مطالب
مقدمه
نحوه ذخیرهسازی اطلاعات در HDD و SSD
چرا نیاز به دیفرگ و تریم داریم؟
دیفرگ کردن هارد دیسک (HDD)
مفهوم دیفرگ کردن
نحوه انجام دیفرگ
مزایا و معایب دیفرگ
تریم کردن SSD
مفهوم تریم کردن
نحوه انجام تریم
مزایا و محدودیتهای تریم
مقایسه دیفرگ کردن و تریم کردن
نکات جالب درباره HDD و SSD
نتیجهگیری
سوالات متداول
مقدمه
در دنیای امروز، سرعت و کارایی ابزارهای ذخیرهسازی از اهمیت ویژهای برخوردار است. دیفرگ کردن (Defragmentation) و تریم کردن (TRIM) دو روش کلیدی برای بهبود عملکرد هارد دیسک (HDD) و حافظه SSD هستند. در این مقاله، ابتدا نحوه ذخیرهسازی اطلاعات در این دو دستگاه را بررسی میکنیم، سپس نیاز به این فرآیندها را توضیح میدهیم و در نهایت روش انجام آنها را شرح میدهیم.
نحوه ذخیرهسازی اطلاعات در HDD و SSD
هارد دیسک (HDD)
هارد دیسک از دیسکهای مغناطیسی چرخان برای ذخیره دادهها استفاده میکند. دادهها در قالب بلاکهایی روی سطح دیسک ذخیره میشوند. هد مکانیکی هارد مسئول خواندن و نوشتن این دادهها است. این ساختار مکانیکی باعث میشود که دسترسی به دادههای پراکنده زمانبر باشد.
حافظه SSD
SSD از تراشههای حافظه فلش برای ذخیره دادهها استفاده میکند. در این فناوری هیچ قطعه مکانیکی وجود ندارد و دادهها بهصورت الکترونیکی در سلولهای حافظه ذخیره میشوند. سرعت دسترسی به دادهها در SSD بسیار بیشتر از HDD است.
در طول زمان و با حذف و نوشتن مکرر دادهها، فایلها در هارد دیسک بهصورت پراکنده ذخیره میشوند. این پراکندگی باعث کاهش سرعت دسترسی به دادهها و افزایش زمان خواندن و نوشتن میشود. دیفرگ کردن با سازماندهی مجدد دادهها این مشکل را حل میکند.
SSD
برخلاف HDD ها SSD با مشکل پراکندگی مواجه نمیشود، اما بلوکهای حافظه پس از حذف دادهها باید پاک شوند تا برای نوشتن جدید آماده باشند. فرآیند تریم به SSD کمک میکند تا این بلوکها را پیشاپیش پاک کند و عملکرد نوشتن را بهبود بخشد.
دانستنی : حافظههای SSD در دماهای پایینتر عملکرد بهتری دارند و این یکی از دلایلی است که در مراکز داده بزرگ از سیستمهای خنککننده قوی استفاده میشود.
دیفرگ کردن هارد دیسک (HDD)
مفهوم دیفرگ کردن
دیفرگ کردن به معنای سازماندهی مجدد دادههای پراکنده و ذخیره آنها بهصورت پیوسته است. این فرآیند باعث کاهش زمان دسترسی به فایلها میشود.
دیفرگ چه کاری انجام میدهد؟
دیفرگ کردن بلاکهای پراکنده داده را جابهجا میکند تا دادههای مرتبط بهصورت پشت سر هم ذخیره شوند. این کار زمان جستجوی هد مکانیکی را کاهش میدهد و سرعت دسترسی به دادهها را افزایش میدهد.
نحوه انجام دیفرگ
استفاده از ابزار داخلی ویندوز
نکته: ویندوز بهطور خودکار دیفرگ را برای HDD انجام میدهد، اما میتوانید این فرآیند را دستی نیز اجرا کنید.
ابتدا در استارت کلمه optimize رو جستجو کرده و ابزار Defragment and Optimize Drives را اجرا میکنیم
عکس شماره 1
پس از باز شدن این ابزار ما میتوانیم حافظه های مخلتف که به سیستم وصل شده اند را مشاهده کنیم. در این پنجره اطلاعات مختلفی مثل نام حافظه، نوع حافظه(HDD یا SSD)، تاریخ و زمان آخرین باری که عمل تریم یا دیفرگ انجام شده است و وضعیت حافظه را نمایش میدهد.
همچنین دقت کنید گزینه Analyze برای SSD ها غیرفعال می باشد چون SSD ها به دلیل ساختار متقاوتی که دارند عملیات دیفرگ روی آن ها انجام نمیشود که در ادامه توضیح خواهیم داد.
وضعیت یا (current status) می تواند مقادیر زیر باشد: OK (در وضعیت مطلوب):
این وضعیت نشان میدهد که درایو نیازی به بهینهسازی ندارد و عملیات تریم یا دیفرگ اخیراً اجرا شده است. Needs Optimization (نیازمند بهینهسازی):
این حالت نشان میدهد که درایو نیاز به اجرای عملیات بهینهسازی دارد، زیرا دادهها پراکنده شدهاند یا بلوکهای SSD آمادهسازی نشدهاند. Optimizing (در حال بهینهسازی):
این وضعیت هنگام اجرای عملیات دیفرگ یا تریم نمایش داده میشود. Not Available (غیرقابل دسترسی):
این حالت ممکن است زمانی ظاهر شود که ابزار قادر به دسترسی به درایو نباشد یا درایو فرمت یا متصل نشده باشد. Never Run (هرگز اجرا نشده):
این وضعیت به این معنی است که عملیات بهینهسازی تاکنون روی درایو اجرا نشده است.
قسمت Scheduled optimization اگر در وضعیت on باشد یعنی ویندوز یه صورت خودکار عملیات تریم و دیفرگ را برای حافظه در بازه زمانی که در قسمت Frequency نوشته شده انجام می دهد در اینجا عبارت Weekly نوشته شده است به معنی این است که این کار به صورت هفتگی انجام میشود.
عکس شماره 2
با انتخاب حافظه HDD گزینه Analyze فعال می شود. با زدن این دکمه سیستم شروع به آنالیز حافظه مورد نظر کرده و نتیجه را در ستون Current status نمایش می دهد اگر وضعیت OK نباشد با زدن دکمه Optimize سیستم شروع به دیفرگ کردن حافظه میکند. زمان انجام این کار بر اساس موارد مختلف مثل سرعت خواندن و نوشتن روی حافظه، حجم کل حافظه و مقدار فرگمنت ها متفاوت است.
عکس شماره 3
اگر انجام خودکار فعال نباشد با زدن دکمه Turn on وارد پنجره فعال کردن و تنظیمات مربوطه می شویم.
عکس شماره 4
در این پنجره با فعال کردن گزینه Run on a Schedule می توانیم انجام خودکار تریم و دیفرگ را روی حافظه ها فعال کنیم. در قسمت Frequency انتخاب می کنیم این کار هر چند وقت یکبار انجام شود. روزانه (Daily)، هفتگی (Weekly)، ماهانه (Monthly). و سپس با انتخاب گزینه Choose می توانیم انتخاب کنیم این کار روی کدام حافظه ما فعال شود.
عکس شماره 5
پس از انتخاب حافظه مورد نظر یا انتخاب همه آن ها روی Ok کلیک کرده و به این ترتیب انجام خودکار عمل تریم و دیفرگ بر روی حافظه های ما فعال میشود. (درصورتی که تغییری در این پنجره انجام نشود گزینه Ok غیرفعال است و فقط می توان Cancel را انتخاب کرد)
عکس شماره 6
مزایا و معایب دیفرگ
مزایا:
افزایش سرعت خواندن و نوشتن دادهها.
کاهش زمان دسترسی به فایلها.
معایب:
زمانبر بودن فرآیند.
افزایش استهلاک درایوهای قدیمی.
تریم کردن SSD
مفهوم تریم کردن
تریم فرآیندی است که سیستمعامل به SSD اطلاع میدهد کدام بلوکهای داده قابل حذف هستند. این کار باعث افزایش سرعت نوشتن و بهبود عملکرد SSD میشود.
تریم چه کاری انجام میدهد؟
تریم با حذف دادههای غیرضروری و آمادهسازی بلوکهای حافظه برای نوشتن مجدد، کارایی SSD را بهینه میکند. این فرآیند به جلوگیری از افت سرعت در طول زمان کمک میکند.
نحوه انجام تریم
اطمینان از فعال بودن TRIM:
در خط فرمان دستور fsutil behavior query DisableDeleteNotify را وارد کنید.
عکس شماره 7
اگر مقدار خروجی “0” باشد، TRIM فعال است.
برای غیرفعال کردن این کار می توانید در خط فرمان دستور fsutil behavior set DisableDeleteNotify 1 را درخط فرمان وارد کنید.
و برای فعال کردن مجدد دستور fsutil behavior set DisableDeleteNotify 0 را درخط فرمان وارد کنید.
برای دیدن نتیجه این دستورات و اطمینان از اعمال شدن این تنظیمات مجدد دستور fsutil behavior query DisableDeleteNotify را درخط فرمان وارد کنید.
استفاده از ابزار داخلی ویندوز:
ابزار “Defragment and Optimize Drives” را باز کنید.
عکس شماره 8
درایو SSD را انتخاب کرده و روی “Optimize” کلیک کنید. این ابزار بهطور خودکار TRIM را اجرا میکند.
نکته: ویندوز بهطور خودکار TRIM را برای SSD انجام میدهد، اما بررسی فعال بودن آن مهم است.
مزایا و محدودیتهای تریم
مزایا:
بهبود عملکرد نوشتن دادهها.
افزایش عمر مفید SSD.
محدودیتها:
نیازمند پشتیبانی سیستمعامل.
در SSDهای قدیمی قابل استفاده نیست.
دانستنی: ویژگی دیفرگ و تریم خودکار از ویندوز 7 به بعد برای ابزارهای ذخیرهسازی مختلف فعال شده است. در ویندوز 8 و نسخههای جدیدتر، این فرآیند بهبود یافته و برای SSD بهصورت خودکار تریم و برای HDD دیفرگ انجام میشود. ابزار داخلی “Defragment and Optimize Drives” ویندوز این عملیات را در بازههای زمانی برنامهریزیشده اجرا میکند تا عملکرد دستگاهها بهینه شود.
عکس شماره 9 – تصویری از پراکندگی بلوک های دیتا در هارد قبل و بعد از دیفرگ کردن
مقایسه دیفرگ کردن و تریم کردن
دیفرگ کردن برای HDD طراحی شده است و برای SSD مناسب نیست.
تریم کردن به SSD اختصاص دارد و برای HDD کاربردی ندارد.
هر دو روش به افزایش کارایی دستگاه کمک میکنند، اما باید بهدرستی و در زمان مناسب استفاده شوند.
دو دانستنی جالب درباره دیفرگ و تریم:
دیفرگ کردن روی SSD ضرر دارد:
برخلاف HDD، دیفرگ کردن روی SSD نهتنها کارایی را بهبود نمیدهد بلکه به دلیل تعداد محدود چرخههای نوشتن، عمر آن را کاهش میدهد. به همین دلیل، ویندوز بهطور خودکار دیفرگ را برای SSD غیرفعال کرده و از تریم استفاده میکند.
تریم به جلوگیری از کاهش سرعت SSD کمک میکند:
بدون تریم، SSD مجبور است هنگام نوشتن دادههای جدید، بلوکهای قبلی را پاک کند که باعث کند شدن عملکرد میشود. تریم این بلوکها را از قبل پاک میکند و سرعت نوشتن را بالا نگه میدارد.
نتیجهگیری
دیفرگ کردن و تریم کردن دو فرآیند حیاتی برای بهینهسازی عملکرد ابزارهای ذخیرهسازی هستند. با شناخت درست از نحوه ذخیرهسازی اطلاعات و استفاده از روشهای بهینهسازی، میتوانید سرعت و عمر مفید دستگاههای خود را به حداکثر برسانید. انتخاب صحیح این روشها بر اساس نوع دستگاه، کلید موفقیت در حفظ کارایی آنهاست.
سوالات متداول:
آیا دیفرگ کردن روی SSD ضروری است؟
خیر، دیفرگ کردن برای SSD توصیه نمیشود زیرا به دلیل محدودیت چرخههای نوشتن، عمر SSD را کاهش میدهد. برای SSD از فرآیند تریم استفاده کنید.
چگونه بفهمم TRIM روی SSD من فعال است؟
میتوانید با استفاده از دستور fsutil behavior query DisableDeleteNotify در خط فرمان بررسی کنید. اگر خروجی “0” باشد، TRIM فعال است.
چند وقت یکبار باید دیفرگ یا تریم انجام شود؟
ویندوز بهطور خودکار این فرآیندها را در بازههای زمانی تنظیمشده انجام میدهد، اما میتوانید این بازه را تغییر دهید یا به صورت دستی اجرا کنید.
آیا دیفرگ کردن یا تریم کردن سرعت ذخیرهسازی را بهبود میدهد؟
بله، دیفرگ کردن سرعت دسترسی به دادهها در HDD را افزایش میدهد و تریم کردن کارایی نوشتن در SSD را بهبود میبخشد.
آیا نرمافزارهای شخص ثالث برای دیفرگ یا تریم بهتر از ابزار داخلی ویندوز هستند؟
ابزار داخلی ویندوز برای اکثر کاربران کافی است، اما برخی نرمافزارهای شخص ثالث ممکن است ویژگیهای پیشرفتهتری ارائه دهند. انتخاب نرمافزار بستگی به نیاز شما دارد.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.